تبلیغات
چاپ ایران - تاریخچه صنعت چاپ و چاپخانه

ریشه لغوی
واژه چاپ احتمالا از کلمه chappn (چاپنا) که کلمه‌ای هندی است گرفته شده است. ولی عده ای معتقدند که از «چاو» مقولی گرفته شده است «چاو ، نام نوعی پول در عصر ایرانیان بوده است). از لغات دیگری که برای چاپ بکار رفته می توان به «طبع» و «باسعه» اشاره کرد...
تعریف چاپ impression
چاپ به معنی اعم ، فن و صنعت تکثیر صورت نقوش دو بعدی «حروف ، ارقام ، خطوط و تصاویر) بوسیله انداختن اثر این نقوش بر روی کاغذ ، پارچه یا مواد دیگر و بالاخص چاپ مواد خواندنی بر روی کاغذ است.
در واقع چاپ کردن و پخش کردن (چاپخش) ، پخش عمده ای معنای قلمرو نظر را دربر می گرفت. اما دیگر چاپ مهمترین ابزار نشر نیست و جای خودش را به اشکال دیگری داده است.

تعریف نشر pablication
عمل چاپ و ارایه یک کتاب یا مدرکی دیگر به عموم که به آن انتشار تیر گویند.

نشر در واقع تلاتی گاه پدید آورندگان و خوانندگان است.
دید کلی
صنعت نشر کتاب به معنای تولید صنعتی کالایی فرهنگی به نام کتاب است. امروزه شیوه‌هایی که در روند تولید کتاب و تکثیر آن به کار می رود، کاملا صنعتی است. از اینرو نشر کتاب ، صنعتی است در کنار صنایع دیگر و نه کمتر از آنها. صنعت نشر کتاب در حال گسترش است البته به شرطی که کتاب ، رسانه اطلاعاتی و ارتباطی کار آمدی باشد. به طور کلی انتشار کتاب ، اشاعه گسترده یکی از موثرترین و سهل ترین رسانه‌هاست.

تاریخچه
همان گونه که در این نوشته خواهیم دید، چگونگی پیدایش صنعت چاپ- با آن که غربی ها آن را به نام خود می دانند- چندان آشکار و بدیهی نیست، اما به گفته ای باید کشور چین را مبدأ آغاز چاپ دانست. در ایران نیز ظهور صنعت چاپ و ورود چاپخانه، به دورانی بیش از صد سال بازمی گردد. برخی چاپ در ایران را به دوران مغول مربوط می دانند. با این حال، صنعت چاپ به شکل جدید به دوره قاجار بازمی گردد. مقاله ای که می خوانید، نگاهی است به این موضوعات و تحول و تطور چاپ و چاپخانه در تاریخ.
قبل از اختراع چاپ، کتاب ها را با دست تکثیر می کردند. در آتن، اسکندریه و روم، عده ای از نسّاخان، شاهکارهای ادبی را استنساخ می کردند و این کار در سراسر قرون وسطی ادامه داشت. کتاب به اندازه ای گرانبها بود که تعداد کمی از مردم توانایی تهیه آن را داشتند. در نتیجه، در عصر کاوش و پیشرفت، امکان خواندن و پژوهش محدود بود. در بیشتر دوران قرون وسطی، کاغذ پوست گوسفند و گوساله به کار می رفت. از یک قرن پیش از شارلمانی، دیگر پاپیروس مورد استفاده قرار نگرفت. مسلم است که کاغذ برای اولین بار از جهان اسلام به اروپا راه یافت زیرا کاغذ، اولین بار در آن دسته از سرزمین های مدیترانه که با سرزمین های اسلامی تماس مداوم داشتند دیده شده است. مسلمین، راز تولید کاغذ را از چینی ها آموخته بودند.
برای ساختن کاغذ، الیاف گیاهی را خرد و خمیر می کردند، خمیر را به صورت لایه ای نازک و یکنواخت روی صفحه ای یا پارچه ای پهن می کردند و می فشردند تا آبش گرفته شود و آنگاه الیاف را در هم می فشردند. حوالی پایان قرون وسطی- به ویژه هنگامی که چاپ متداول گردید- کاربرد کاغذ، جایگزین کاربرد پوست و کاغذ پوست شد. منشا هنر چاپ را باید در چین جست وجو کرد، گرچه اشپیل فوگل در کتاب خود هیچ اشاره ای به نقش مشرق زمین و به طور اخص، چین در ابداع چاپ ننموده است و آن را از مهمترین ابداعات فناوری تمدن غربی می شمارد، اما بسیاری از مورخان و نویسندگان همانند هنری لوکاس، نقش چین را در چاپ نادیده نگرفته اند و بر این باورند که این هنر از چین به اروپای غربی رسیده است. به این ترتیب، مراحل تحول چاپ در هاله ای از ابهام قرار دارد، اما براساس آنچه عبدالحسن آذرنگ در کتاب خود می نویسد: «در حدود سال ۱۰۴۰ میلادی، کیمیاگری چینی به نام «پی شنگ» از گل و نوعی چسب مخصوص، ترکیبی به وجود آورد و با آن حروفی متحرک ساخت و سپس این حروف را پخته و سفت کرد. پی شنگ حروف را کنار هم قرار می داد و با وسیله ای فلزی محکم می کرد و بر روی آن مخلوطی از رزین، موم و خاکستر می مالید و صفحه حروف را به آرامی حرارت می داد. پس از انتقال نقش صفحه بر کاغذ و تکثیر آن، باز حروف را به آرامی حرارت می داد و از هم جدا می کرد که این ابتکار پی شنگ را راه حل حروفچینی با حروف متحرک می دانند».

در سال ۱۶۴۰ میلادی در دوره صفویه، بازرگانی ارمنی که از ارامنه ساکن آمستردام بود، دستگاه چاپی را با حروف ارمنی خریداری و به جلفای اصفهان وارد کرد. به دنبال آن، عده ای از بزرگان و پادشاهان صفوی به فکر ایجاد چاپخانه با حروف فارسی و عربی افتادند که پس از چندی به فراموشی سپرده شد تا دوران عباس میرزای نایب السلطنه که اولین چاپخانه سربی با حروف فارسی و عربی توسط میرزا زین العابدین در تبریز دائر شد و اولین کتاب منتشرشده آن، رساله جهادیه میرزاعیسی خان قائم مقام بود که در سال ۱۲۳۳ در جریان جنگ ایران و روسیه و پس از عهدنامه گلستان به چاپ رسید. این رساله حاوی فتاوای جهاد علمای آن زمان بود. در همین چاپخانه کتاب «مآثرالسلطانیه» و بعضی کتب دیگر از جمله «رساله آبله کوبی» به طبع رسیده است.
اما این چاپخانه نیز در سال ۱۲۴۵ تعطیل شد. در آن زمان هنوز واژه چاپ متداول نشده بود و به این خاطر آن را باسمه خانه، بصمه خانه و مطبعه و دارالطباعه و دارالطبع می نامیدند.

اما قدیمی ترین کتابی که به زبان فارسی در جهان به طبع رسیده است، دو کتاب به نام های «داستان مسیح» و «داستان سن پیدرو» است که هر دو با ترجمه لاتین در سال ۱۶۳۹(۱۰۹۴ هجری) یعنی یازده سال پس از وفات شاه عباس اول در شهر «لیدن» توسط فردی به نام Ludovico ce dieu طبع شده است. همین شخص صفحاتی چند از ترجمه انجیل به زبان فارسی را هم به چاپ رسانده است. کتاب های فارسی پیش از اینکه در ایران به چاپ برسد در ممالک هندوستان، عثمانی، مصر و شهرهای اروپایی به چاپ رسیده است. در هندوستان توسط ماموران انگلیسی مقیم کلکته، نخستین چاپخانه برای طبع کتب فارسی در ۱۲۲۵ دائر شد. از قدیمی ترین کتاب های فارسی چاپ عثمانی، «فرهنگ شعوری» است که در سال ۱۲۵۵هجری چاپ شده است. در مصر (مطبعه بولاق) هم کتب فارسی چاپ می کرده اند که اولین کتاب به نام «مفاتیح الدریهفی اثبات القوانین الدریه» در سال ۱۲۴۲ از چاپ خارج شده است. دیگر از کتاب هایی که در آنجا چاپ شده است، یکی «گلستان سعدی» و دیگر «پندنامه عطار» است که هر دو در سال ۱۲۴۴ به چاپ رسید. در شهرهای اروپایی مانند لندن، رم، پاریس، ونیز، لیدن، پطرزبورگ و... نیز کتب فارسی به نفاست به چاپ رسیده است.
کتب سنگی را در ایران، معمولاً بیش از ۷۰۰ یا ۸۰۰ نسخه چاپ نمی کردند، چراکه سنگ چاپ بیش از این قابلیت استنساخ نداشته است، اگرچه «اکمال الدین» شیخ صدوق(تهران ۱۳۰۱) را در یک هزار و هشتاد جلد به چاپ رسانده بودند. خطی که در نوشتن کتاب برای چاپ سنگی به کار می رفت، بیشتر خط نسخ و نستعلیق و گاه شکسته بود. کاغذی که برای چاپ استفاده می شد غالباً کاغذ روسی و روزنامه بود و گاه کاغذهای فرنگی که از طریق خلیج فارس وارد می شد مورد استفاده قرار می گرفت. کاغذ آبی رنگ در بعضی از کتاب هایی که می خواستند صورت تزئینی داشته باشد به کار می رفت نظیر «منتخب دیوان کبیر شمس» که به نام «شمس الحقایق»(تهران ۱۲۸۰) طبع شده است و نیز مرسوم بود که در چاپ بعضی از کتب، کاغذهای رنگارنگ به کار برند؛ یعنی هر چند صفحه را به یک رنگ مخصوصی چاپ می کردند؛ مانند «دیوان انوری» که در سال ۱۲۶۴ در دارالطباعه دارالسلطنه تبریز چاپ شده است و ده رنگ کاغذ در آن استفاده شده است و اشخاص خیری که بانی انتشار می شدند، آن را وقف عام می ساختند تا نسخ آن کتاب تماماً به کسانی که استحقاق دارند مجاناً داده شود.
بنا بر آنچه گفته شد، با ورود چاپ سنگی، چاپ حروفی و سربی به مدت ۲۲ سال در حاشیه قرار گرفت تا اینکه در اواخر قرن سیزدهم قمری، چاپ سربی در اغلب شهرهای بزرگ مانند تبریز، تهران، اصفهان، مشهد، رشت و چند شهر دیگر رواج یافت و تا پیروزی انقلاب، تنها روش چاپ در کشورمان محسوب می شد. با ورود کامپیوتر به کشور در دهه ۱۳۶۰ش این وسیله برای حروفچینی و صفحه آرایی مورد استفاده قرار گرفت و فعالیت در حوزه نشر را بسیار تسریع و تسهیل کرد.
و در نهایت آنکه حروفچینی سربی چه به صورت دستی و چه حتی با دستگاه های سطرچین، از حدود آغاز دهه ۱۳۷۰ روبه انقراض کامل نهاد.

سیر تحولی و رشد
دگرگونی در چاپ و نشر ، پس از گوتنبرگ روندی کند داشت و تا سده هفدهم میلادی تغییر عمده ای در آن رخ نداد. در این قرن ، یوهان رینمان (Yohan Rynmann) است که در آوگسبورگ آلمان ، پس از آشنایی با چاپ به نشر کتاب روی آورد و حدود 200 کتاب منشتر ساخت. از سده هفدهم به بعد انقلاب صنعتی باعث و بانی پیشرفت‌های عظیمی در متون چاپ شد. در سده هجدهم ، چاپ به رشد تدریجی خود ادامه داد و در این قرن ، آمریکا به عنوان کانونی تازه اما پرتوان وارد صحنه نشر جهان شد و تاثیر بسزایی در پیشرفت و نوآوریهای نشر داشت. در قرن نوزدهم ، تحولات چاپ و نشر کتاب به حدی سرعت و کیفیت چاپ را افزایش داد که این قرن را عصر جدید کتاب نامیدند. 

کاربرد کامپیوتر ، چاپ را همانند فعالیتهای دیگر ، به خود وابسته کرده است. امکانات فراوان کامپیوتری برای چاپ و نشر کتاب به حدی است که تصور وابستگی نام چاپ به کامپیوتر پذیرفتنی تر است تا چاپ بدون کامپیوتر. امروزه فعالیت‌های اساسی و عمده چاپ در یک جا جمع شده است و اصطلاح نشر رومیزی (desktop publishing) را بر آن نهادند.

چاپ افست
چاپ افست یکی از پر رونق ترین و فراوانترین چاپ هاست. شاید یکی از دلایل آن چاپ روی کاغذ با کیفیت بسیارعالی و در تیراژهای نسبتا پایین است. البته در چاپ اسکرین تیراژهای پایین تر از چاپ افست، معمول و متداولتر است و حتی از نظر صرفه اقتصادی مناسبتر، اما اگر جنبه کیفیت چاپ را نیز در نظر داشته باشیم. چاپ افست مناسبترین است. گاهی چاپ افست را به دلیل عدم برجستگی یا فرورفتگی در رابط (زینک) چاپ مسطح نیز نامیده می شود.
برای چاپ افست باید مراحل زیر را انجام بدهید :
1) طراحی طرح مورد نظر (در این جا فرض را بر این می گیریم که کار چهار رنگ می خواهد چاپ شود) وقتی می گوییم چاپ چهار رنگ منظور این نیست که فقط در طرح چهار رنگ وجود دارد .بلکه رنگهای موجود در طرح ترکیبی از همان چهار رنگ اصلی ( Cyan , Magenta , Yellow , blacK ) هستند . پس می توانید تعداد رنگهای ترکیبی زیادی در طرح داشته باشید مثل صورتی، بنفش ، قهوه ای ،و... بعد از انتخاب گزینه CMYK برای فایل ایجاد شده میتوان از پالت Channels تعداد کانالهای رنگ را مشاهده کرد .
همین جا یه نکته ای رو که خودم تجربه کردم بهتون بگم انتخاب رنگ درچاپ خوب طرح خیلی مهمه سعی کنید از رنگ های کدر برای زمینه کاری که توش ریزه کاری دارید مثل متن استفاده نکنید . اگر مجبور به انتخاب یه همچین رنگی بودید از فونتهای خواناتر استفاده کنید.
یه نکته دیگه اینکه از اطراف کادر همیشه چند میلی متر به داخل فاصله بزارید تا موقع برش قسمتی از متن یا طرح حذف نشه.
2) خوب حالا فرض می کنیم طرح آماده شده فایل JPG یا TIF اونو می سازیم . البته طرح رو نیز با فرمت اختصاصی نرم افزار ذخیره کنید.
3)برای چاپ کار طراحی شده باید فرم چاپی ایجاد کنیم .یعنی یک طرح به تنهای چاپ نمیشه بلکه همراه طرحهای دیگه در یک فرم چیده شده و برای چاپ آماده می شه .در اینجا نوع کار هم خیلی مهمه برای چاپ یه ست اداری سربرگ، فاکتور ،کاغذ یاداشت ،پاکت نامه و...در یک فرم چیده میشوند چرا که باید بر روی کاغذ چاپ شوند .اما فرم مربوط به کارت ویزیت ، بروشور ،فولدرو... بر روی کاغذ مقوا گلاسه چاپ می شوند .وبرای جعبه کالاها عمدتا از مقوای پشت طوسی استفاده می شود که ضخامت بیشتری دارد.
4) ابعاد فرم های چاپی متفاوت هست وبه تعدادو ابعاد کارهای طراحی شده شما بستگی مثلا:
35*50 - 25*35 -44*60 - 50*70 ابعاد های متداول فرم های چاپی هستند.
نکته :گاهی وقتا یک کار خودش یه فرم میشه مثل پوستر یا جلد کتاب ومجله.
5) یک فایل با ابعاد های گفته شده در بالا ایجادمی کنیم .کارهای طراحی شده راکه با فرمت TIF ذخیره کردیم به درون آن منتقل می کنیم(فرمت TIF از کیفیت بیشتری برخورداراست تا JPG ) کارها را کنار هم می چینیم دراین هنگام باید دقت داشته باشید برای خط برش بین کارها فاصله بگذارید . (تقریبا 3 میلی متر) از قسمت بالای کار نیز 1.5 تا 2 سانتی متر فاصله بگذارید که در اصطلاح به آن لب پنچه گفته می شود . سعی کنید فرم را با کار پر کنید وجای خالی روی آن باقی نگذارید (برای استفاده بهینه از هزینه انجام شده .) نکته : نرم افزار Freehand امکانات ویژهای برای چیدن فرم دارد.
6) فرم چاپی را با فرمت TIF ذخیره کرده و این فایل را روی CD کپی کنید.
7) حالا باید از روی فرم چاپی فیلم تهیه کنید . به مکانهای که این خدمات را عرضه می کنند لیتوگرافی گفته می شود .در لیتوگرافی از روی فرم شما توسط دستگاه Image setter فیلم تهیه می شود برای هر کانال رنگ یک فیلم برای یک فرم چهار رنگ چهار عدد فیلم به ابعاد فرم چاپی تهیه می شود .در فتوشاپ از طریق پالت channela می توانید تعداد کانالهای رنگ را ببینید.
نکته :قیمت تهیه فیلم سانتی محاسبه می شود .
بعد از تهیه فیلم نوبت به تهیه زینک است .زینک ها ورق های نازکی از آلیاژهای ساخته شده با آلومینیوم و روی هستند که فیلم بر روی آنها معکس می شود این عمل توسط دستگاهی که به اصطلاح به آن دستگاه کپی زینک می گویند انجام می گردد .فیلمها در دستگاه قرار داده شده وتوسط دستگاه به شدت نور به آن تابانده می شود . بدین ترتیب محتویات فیلم بر روی ورقه های زینک منعکس یا کپی می شود. در این مرحله نیز برای هر رنگ یک زینک گرفته خواهد شد . (برای کار چهار رنگ چهار زینک ).
نکته :امروزه با پیشرفت صنعت چاپ دستگاههای به بازار آمده که مرحله تهیه فیلم را حذف می کند ومستقیما از روی CD فرم چاپی زینک تهیه می نماید .در این روش کار از کیفیت بیشتری برخورداربوده وقیمت کار نیز کمی بیشتر میشود به این دستگاه، Plate setter گفته می شود .
9) زینک به چاپخانه منتقل میشود و توسط ماشین چی (شخصی که با دستگاهای چاپ کارمیکند)زینک را به ماشین چاپ می بندد.ماشینهای چاپ چهار رنگ داری چهار مخزن رنگ هستند که هر زینک از یک رنگ تغزیه میکند . در دستگاه چاپ علاوه بر زینک ها کاغذ های سفید نیز قرار دارند . ماشین برای چاپ فرم، چهار بار رنگ را روی آن منتقل می کند تا کار چهار رنگ چاپ شود .این کاغذها به تعداد مورد نظر شما چاپ میشوند عمدتا 1000برگ به بالا چون چاپخانه ها برای هر نوبت چاپ پول 5000 برگ را در یافت می کنند .
10) اگر فرم چاپ شده کاغذی باشد به مرحله برش فرستاده می شود .
11) اگر کار مقوای گلاسه با شد یک تا دومرحله دیگر را باید طی کند .
12) اگر در فرم طرحی با کادر خاص داشته باشیم مثلا کادر منحنی یا شکسته برای جعبه یا هر چیز دیگر .در این مرحله یک برگ از فرم چاپ شده را به قالب گیری برده واز روی آن قالب تهیه می کنند .
نکته :قالبها یک تخته نئوپان به ابعاد فرم چاپی هستند که در محل خطوط خاص موجود در فرم تیغ های عمودی بر روی تخته نصب شده است .
13) بقیه فرمهای برای روکش زدن آماده می شوند .اگر دقت کرده با شید روی جلد کتابها یا سطح کارتهای ویزیت روکشی براق وجود دارد .این عمل نیز توسط دستگاهای مخصوص در چاپخانه انجام می شود .(به این مرحله روکش زنی گفته می شود).
نکته :روکش ها انواع مختلف دارند که چند تا از آنها را نام می برم .UV،UR،سلفون، ورنی سرد ،ورنی داغ و برخی رزین ها (مواد شیمیایی خاص ) که وقتی روی ناحیه ای خاص از یک فرم توسط زینک مالیده می شوند باعث باد کردن و متلاشی شدن الیاف کاغذ در آن ناحیه می شوند که جلوه ای مانند کرکی شدن در آن ناحیه ایجاد می‌کند ( احتمالا پوستر هایی رو دیدین که تصویر یک جوجه در آن است وبدن جوجه کاملا برجسه و کرکی شده ! ) .....
14) بعد از ساخت قالب فرمهای چاپی که حالا روکش زده شده وسرد شده اند روی قالب قرار داده شده و با فشاری تعین شده پرس می شوند تا خطوط خاص برش زده شوند وطرحها از فرم چاپی جدا شوند.به دستگاهی که این عمل را انجام می دهد دستگاه لتر پرس گویند.
15) اگر فرم چاپی شما داری خطوط خاص نباشند مثلا یه فرم کارت ویزیت مستطیل شکل نیازی به قالب گیری ندارند ودر چاپخانه توسط دستگاهی به نام گیوتین برش داده می شوند.
نکته: وقتی می گویند از اطراف کادر طرح کمی به داخل کادر فاصله بگذارید برای آن است
که در اغلب چاپخانه ها عمل گیوتین زدن را کمی بی دقت انجام می دهند بنابراین ممکن است کناره های طرح زده شود.
16) اگر در فرم چاپی شما طرحی مانند پاکت نامه یا جعبه باشد برای چسباندن آن به مرحله پاکت چسبانی برده می شود.
17) مرحله آخر کارها تفکیک ، بسته بندی وآماده تحویل می شوند.




برچسب ها: اولین چاپخانه ، صنعت چاپ ، چاپ سنگی ، دستگاه چاپخانه ، انواع چاپ ، چاپ افست ،

دنبالک ها: گروه طراحی، چاپ و غرفه آرایی ایرانا ،

przewozy osób do belgii
پنجشنبه 17 مرداد 1398 07:33 ق.ظ
Howdy! Someone in my Facebook group shared this website with
us so I came to look it over. I'm definitely enjoying the information. I'm bookmarking and will be tweeting this to my followers!
Terrific blog and excellent design.
przewóz osób polska belgia
پنجشنبه 17 مرداد 1398 07:25 ق.ظ
Hello to all, how is everything, I think every one is getting more from this site, and your views
are pleasant for new people.
Extensor Peniano
سه شنبه 8 مرداد 1398 09:04 ب.ظ
It's a shame you don't have a donate button! I'd certainly donate to this
fantastic blog! I guess for now i'll settle for bookmarking and adding your
RSS feed to my Google account. I look forward to fresh updates and will share this site with my
Facebook group. Talk soon!
alongador peniano
سه شنبه 8 مرداد 1398 04:42 ب.ظ
Very shortly this site will be famous amid all blogging and site-building viewers, due to it's
nice articles
http://chanchribee.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 02:56 ق.ظ

Amazing stuff, Kudos.
il cialis quanto costa order a sample of cialis cialis tadalafil online how much does a cialis cost only here cialis pills estudios de cialis genricos pastillas cialis y alcoho tarif cialis france enter site very cheap cialis cialis free trial
http://cobbveti.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 11:02 ق.ظ

Cheers. I appreciate it!
tesco price cialis cialis 20 mg cut in half cialis with 2 days delivery we use it cialis online store cialis australia org 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis cuantos mg hay cialis y deporte cialis italia gratis cialis for daily use
http://teubiopho.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 08:23 ب.ظ

Very good write ups. Many thanks!
when will generic cialis be available cialis side effects dangers tadalafil 5mg cialis prices cialis 05 il cialis quanto costa cialis 5 mg scheda tecnica how much does a cialis cost cialis 5mg billiger acheter du cialis a geneve
http://yganac.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 03:27 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
cialis 5 mg schweiz prices on cialis 10 mg cialis en 24 hora cialis professional yohimbe link for you cialis price compare prices cialis uk cialis coupons generic cialis at the pharmacy cialis dosage amounts canadian cialis
Cialis generic
جمعه 31 خرداد 1398 11:24 ق.ظ

Fantastic knowledge. Kudos.
cialis tablets for sale purchasing cialis on the internet cialis alternative only here cialis pills cialis price thailand tadalafil 10 mg cialis pills cialis e hiv venta cialis en espaa cialis 30 day trial coupon
http://ramtere.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 06:49 ب.ظ

You have made the point!
cialis tablets australia low dose cialis blood pressure cialis coupon cialis pas cher paris generic cialis soft gels price cialis per pill legalidad de comprar cialis buy cialis uk no prescription cialis 5 mg effetti collateral cialis cost
buy name brand cialis on line
پنجشنبه 30 خرداد 1398 12:29 ق.ظ

Regards, I appreciate it.
generic cialis 20mg uk cialis 5mg prix cialis generic cialis 20 mg cost acheter cialis kamagra cialis ahumada cialis tadalafil cialis daily viagra cialis levitra walgreens price for cialis
http://guimatna.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 07:46 ق.ظ

You actually explained it very well!
5 mg cialis coupon printable we recommend cialis best buy buy generic cialis buy cialis online cheapest effetti del cialis acheter du cialis a geneve buying cialis in colombia cialis kaufen bankberweisung prix de cialis buy cheap cialis in uk
Cialis canada
سه شنبه 28 خرداد 1398 09:21 ق.ظ

You expressed that well.
cialis kaufen the best site cialis tablets cialis 30 day sample only best offers cialis use get cheap cialis cialis generico in farmacia achat cialis en suisse cialis qualitat click here to buy cialis cialis prices
http://apuntran.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:15 ب.ظ

You've made the point.
cialis tablets australia comprar cialis 10 espa241a cialis y deporte cialis tadalafil we like it safe cheap cialis cialis australian price cilas cialis without a doctor's prescription acheter cialis kamagra cialis generika in deutschland kaufen
http://vanbophi.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 03:13 ق.ظ

Many thanks. Helpful information!
buying cialis on internet cialis 5 mg cialis patent expiration prezzo cialis a buon mercato cialis 20 mg cut in half achat cialis en suisse chinese cialis 50 mg cialis patentablauf in deutschland cialis generico lilly generic cialis pro
buy cheap viagra cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:40 ب.ظ

Many thanks, I enjoy this!
viagra or cialis link for you cialis price warnings for cialis cialis 30 day trial coupon cialis 5 mg cialis sicuro in linea cialis australian price we recommend cheapest cialis cialis tadalafil online can i take cialis and ecstasy
http://mihodri.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 11:28 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
buy cialis online nz cialis kaufen cialis 20 mg best price cialis savings card cialis generico lilly cialis sans ordonnance cialis para que sirve cialis coupons buy name brand cialis on line we choice cialis pfizer india
http://evmauplus.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 09:34 ق.ظ

Thank you! I appreciate this.
generic cialis pill online cialis y deporte cialis generic tadalafil buy acheter cialis kamagra cialis lowest price cialis 50 mg soft tab cialis purchasing where cheapest cialis price cialis wal mart pharmacy generic cialis 20mg uk
Cialis pills
جمعه 24 خرداد 1398 04:59 ق.ظ

You stated it effectively!
get cheap cialis cialis 5mg billiger cialis canadian drugs cipla cialis online try it no rx cialis cialis 05 price cialis wal mart pharmacy cialis diario compra tesco price cialis low cost cialis 20mg
http://greatalin.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 02:49 ب.ظ

Nicely put, Regards.
acheter du cialis a geneve cialis generico in farmacia generic cialis at the pharmacy order cialis from india prix de cialis buying cialis on internet sublingual cialis online import cialis opinioni cialis generico try it no rx cialis
http://bierana.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 01:19 ق.ظ

Wonderful forum posts. Regards!
cost of cialis per pill cialis 20 mg cut in half price cialis best cialis 5mg billiger cialis kaufen cialis generique 5 mg the best choice cialis woman cialis efficacit free generic cialis brand cialis nl
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 05:15 ق.ظ

Great material, Thanks a lot.
buy cialis sample pack cialis online miglior cialis generico cialis 5mg billiger generic cialis 20mg tablets female cialis no prescription cost of cialis cvs viagra cialis levitra cialis pills boards trusted tabled cialis softabs
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 11:58 ب.ظ

Seriously many of useful knowledge.
deutschland cialis online generic for cialis cialis 100 mg 30 tablet purchasing cialis on the internet warnings for cialis cialis patent expiration cialis lowest price we recommend cheapest cialis cialis baratos compran uk free generic cialis
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 06:07 ب.ظ

You mentioned this superbly!
wow cialis tadalafil 100mg calis click now cialis from canada safe dosage for cialis cialis efficacit rezeptfrei cialis apotheke cialis daily reviews cialis price in bangalore prezzo di cialis in bulgaria cialis tadalafil online
cialis
جمعه 16 آذر 1397 03:19 ب.ظ

Seriously lots of beneficial info.
cialis generic tadalafil buy cialis online napol generic for cialis cialis tadalafil look here cialis cheap canada best generic drugs cialis ou acheter du cialis pas cher canadian cialis cialis online napol overnight cialis tadalafil
buy cials online
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:15 ب.ظ

Incredible all kinds of excellent information!
cialis 100 mg 30 tablet cialis mit grapefruitsaft cialis qualitat tadalafil cialis per paypa cialis rezeptfrei sterreich callus cost of cialis per pill cialis pills price each cialis daily
Cialis 20 mg
پنجشنبه 15 آذر 1397 12:43 ق.ظ

With thanks, Numerous content.

cialis generico postepay acheter cialis kamagra cialis super acti we use it 50 mg cialis dose buy generic cialis buy brand cialis cheap cialis in sconto cialis manufacturer coupon walgreens price for cialis canadian cialis
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:39 ق.ظ

You actually said this perfectly!
cialis patentablauf in deutschland cialis online nederland cialis generico online we use it cialis online store cialis online deutschland venta cialis en espaa cialis en 24 hora prix de cialis cialis diario compra cialis price in bangalore
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 09:05 ب.ظ

With thanks, I enjoy this.
side effects of cialis cialis australia org cialis uk prescription doctor cialis cialis cipla best buy cialis wir preise cialis with 2 days delivery american pharmacy cialis generic cialis tadalafil buy cialis online cheapest
buy cialis online without a prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 10:16 ق.ظ

You stated that effectively.
cialis super kamagra how to buy cialis online usa cialis authentique suisse cialis italia gratis cialis efficacit prescription doctor cialis cialis prices in england legalidad de comprar cialis are there generic cialis cialis 5mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30